Arbeiðsrættur í Danmark: uppsøgn, løn og sáttmálar
Donsku arbeiðsreglurnar koma upp á um tú ert funktionær (funktionær), um ein sáttmáli er galdandi og hvað sáttmálin tín sigur. Niðanfyri eru 50 spurningar sum starvsfólk ofta seta um uppsøgn, løn, sáttmálar, sjúkrafráverð og ósemjur á arbeiðsplássinum, svaraðir á einføldum máli. Hvørt svar nevnir tær almennu keldurnar tað byggir á.
Tað kemur upp á um tú ert funktionær (funktionær) ella fata av einum sáttmála. Funktionærar fáa eina freist sum veksur við starvstíðini, kunnu krevja eina skrivliga grundgeving og kunnu krevja skaðabót um uppsøgnin ikki er hóskandi.
Les alt svarið
Freist: Freistirnar at stríðast móti eini uppsøgn kunnu vera stuttar, ofta bara vikur. Handla skjótt.
Gott at vita
Fyri funktionærar er freistin hjá arbeiðsgevaranum fyrst 1 mánaður, síðani 3 mánaðir eftir umleið seks mánaða starvstíð, stígandi til 4, 5 og 6 mánaðir við umleið 3, 6 og 9 árum. Teir neyvu tíðarpunktirnir stenda í funktionærlógini.
Uppsøgnin skal vera skrivlig, og tú kanst krevja eina skrivliga grundgeving.
Hevur tú arbeitt har í minsta lagi eitt ár og uppsøgnin ikki er hóskandi grundað í tínum ella fyritøkunnar viðurskiftum, kanst tú krevja skaðabót (funktionærlógin § 2 b).
Starvsfólk við tímaløn og tey sum eru fata av einum sáttmála fylgja í staðin reglunum hjá sáttmálanum um freist og uppsøgn.
Hvat tú skalt gera
Krev uppsøgnina og grundirnar skrivliga.
Set teg beinanvegin í samband við fakfelag títt ella arbeiðsleysiskassan (a-kasse).
Skriva ikki undir eina frávikingar- ella semjuavtalu áðrenn tú hevur fingið vegleiðing.
Funktionærar (funktionærer) sum verða sagdir upp eftir 12 ár við óbrotnum starvi hjá sama arbeiðsgevara hava krav um frávikingargjald á 1 mánaðarløn. Eftir 17 ár eru tað 3 mánaðarlønir. Rætturin kemur frá funktionærlógini og er galdandi tá arbeiðsgevarin sigur tær upp.
Les alt svarið
Legg til merkis: Tey 12 ella 17 árini skulu vera óbrotið starv hjá sama arbeiðsgevara. Ert tú ósikkur í hvussu starvstíðin tín verður rokna, spyr fakfelag títt áðrenn tú góðtekur nakra semju.
Gott at vita
Reglan stendur í § 2 a í funktionærlógini (funktionærloven): 1 mánaðarløn eftir 12 ár og 3 mánaðarlønir eftir 17 ár við óbrotnum starvi hjá sama arbeiðsgevara.
Somu upphæddir skulu gjaldast um arbeiðsgevarin rekur teg beinanvegin uttan grundarlag.
Frávikingargjald eftir § 2 a er onnur regla enn skaðabót fyri eina ógrundaða uppsøgn eftir § 2 b, so kanna bæði.
Er arbeiðsgevarin tín á fallitti, kann LG (Trygdargrunnurin hjá lønmóttakarum) gjalda hetta frávikingargjaldið til funktionærar sum lúka treytirnar um 12 ella 17 ár.
Hvat tú skalt gera
Kanna sáttmálan tín og lønarseðlarnar fyri at váttað at tú ert funktionær, og telj tey óbrotnu árini hjá sama arbeiðsgevara.
Bið arbeiðsgevaran vátta skrivliga hvussu mikið frávikingargjald skal gjaldast og nær.
Verður tað ikki goldið, set teg í samband við fakfelag títt ella ein advokat, og varðveit uppsagnarbrævið og sáttmálan tín.
Nei. Ein arbeiðsgevari má ikki siga tær upp ella fara verri við tær vegna viðgongd ella tí tú biður um ella tekur barsils- ella foreldrafráverð. Verður tú sagdur upp undir viðgongd ella fráverði, skal arbeiðsgevarin prógva at orsøkin ikki hevði nakað við tað at gera.
Les alt svarið
Legg til merkis: Ein uppsøgn sum heilt ella lutvíst byggir á viðgongd ella fráverð er ikki loyvd. Freistirnar fyri krøv kunnu vera stuttar, so fá vegleiðing frá fakfelag tínum ella einum advokati beinanvegin.
Gott at vita
§ 9 í javnmetingarlógini (ligebehandlingsloven) forbýður uppsøgn og verri atburði tí tú hevur kravt ella tikið fráverð eftir barsilslógini (barselsloven), ella vegna viðgongd, barsil ella atturtakan.
At vera á fráverði ger uppsøgn ikki ómøguliga, men uppsøgnin má ikki heilt ella lutvíst byggja á fráverðið.
Verður tú sagdur upp undir viðgongd ella fráverði, skal arbeiðsgevarin prógva at uppsøgnin ikki byggdi á tað (§ 16(4)).
Verður tú sagdur upp meðan tú ert á fráverði ella eftir at tú hevur biðið um fráverð, hevur tú rætt til eina fulla skrivliga grundgeving (§ 16(5)).
Ein uppsøgn sum brýtur regluna kann verða sett úr gildi, ella tær kann verða tilskilað ein skaðabót (godtgørelse) út frá starvstíð tíni og umstøðunum (§ 16).
Hvat tú skalt gera
Krev skrivliga frá arbeiðsgevaranum orsøkina til uppsøgnina.
Varðveit uppsagnarbrævið, boðsendingar og viðmerkingar um alt sum er sagt um viðgongd tína ella fráverðið.
Set teg skjótt í samband við fakfelag títt ella ein advokat, so kravið títt ikki verður sett í vanda av seinkan.
Tú ert funktionær um tú høvuðsavgerandi gert sølu- ella skrivstovuarbeiði, tekniska ella kliniska hjálp sum ikki er handverk, ella hevur eftirlit við arbeiði hjá øðrum fyri arbeiðsgevaran, og tú arbeiðir í miðal meira enn 8 tímar um vikuna undir fyriskipanum arbeiðsgevarans. § 1 í funktionærlógini setur mátið.
Les alt svarið
Legg til merkis: Mátið hjá lógini byggir á uppgávur tínar og arbeiðstíð tína, sum § 1 fastsetur. Er starvið títt blandað, bið fakfelag títt meta hvørjar uppgávur ráða.
Gott at vita
§ 1 nevnir fýra bólkar: sølu- og skrivstovuhjálparfólk, tekniskt ella kliniskt hjálparfólk sum ikki er handverk ella fabrikkaarbeiði, fólk sum leiða ella hava eftirlit við arbeiði hjá øðrum fyri arbeiðsgevaran, og fólk hvørs arbeiði høvuðsavgerandi er av hesum slagnum.
Tú skalt arbeiða fyri arbeiðsgevaran í miðal meira enn 8 tímar um vikuna og liggja undir fyriskipanum arbeiðsgevarans.
Tænastumenn (tjenestemænd) í statinum, folkaskúlanum, kirkjuni og kommununum, lærlingar og ávísir sjómenn eru undantiknir.
Tað hevur týdning tí funktionærar hava lógarbundin rættindi sum freistarstiga, frávikingargjald (§ 2 a) og skaðabót fyri ógrundaða uppsøgn (§ 2 b).
Summi starvsfólk sum eftir lógini ikki eru funktionærar hava avtalað funktionærlíknandi treytir í sáttmálanum sínum; LG fer við teimum sum funktionærum tá tað snýr seg um løn í uppsagnarfreistini um arbeiðsgevarin fer á fallitt.
Hvat tú skalt gera
Samanber tínar høvuðsdagligu uppgávur við bólkarnar í § 1 í lógini.
Kanna sáttmálan tín, ansættelsesbevis og møguligan sáttmála fyri uppsagnarfreistina og fyri hvørja ávísing til funktionærlógina.
Ert tú ósikkur, bið fakfelag títt ella ein advokat meta starvið títt áðrenn tú góðtekur eina uppsøgn ella eina semju.
Bara um ein grundað orsøk er. Rekur arbeiðsgevarin teg beinanvegin (bortvisning) uttan grundarlag, kann ein funktionær krevja løn fyri uppsagnarfreistina, frávikingargjald og skaðabót eftir funktionærlógini. Um rekingin var grundað, kemur upp á hvað hendi.
Les alt svarið
Legg til merkis: Ein beinanvegin reking er eitt álvarsamt stig og skal vera grundað. Fá vegleiðing áðrenn tú góðtekur hana, og varðveit øll skjøl.
Gott at vita
Ein reking endar starvið beinanvegin. Er hon ógrundað, hevur ein funktionær rætt til løn til tann dagin starvið lógliga kundi verið endað (§ 3 í funktionærlógini).
Reglan um frávikingargjald (§ 2 a) og reglan um skaðabót fyri ógrundaða uppsøgn (§ 2 b) eru eisini galdandi fyri eina ógrundaða reking.
Reglan er galdandi í báðar vegir: fer eitt starvsfólk ella er burturi ólógliga, kann arbeiðsgevarin krevja skaðabót, vanliga í minsta lagi hálva mánaðarløn (§ 4).
Lógin fatar um funktionærar. Ert tú ikki ein av teimum, kanna sáttmálan tín (overenskomst) og sáttmálan tín.
Hvat tú skalt gera
Bið arbeiðsgevaran vátta uppsøgnina og orsøkina skrivliga.
Skriva niður júst hvað hendi og hvør var til staðar, og varðveit boðsendingar og skjøl.
Set teg í samband við fakfelag títt ella ein advokat áðrenn tú skrivar undir nakað ella góðtekur eina semju.
Fyri ein funktionær í royndartíð setur funktionærlógin eina freist á 14 dagar um starvið endar innan fyrstu 3 mánaðirnar. Ein royndartíð (prøvetid) kann verða avtalað fyri í mesta lagi 6 mánaðir. Onnur starvsfólk fylgja sáttmálanum ella sáttmálanum sínum.
Les alt svarið
Legg til merkis: Tann stutta royndartíðarfreistin er bara galdandi um royndartíð er avtalað. Kanna at sáttmálin tín ella ansættelsesbevis veruliga hevur eina royndartíðartreyt.
Gott at vita
Royndartíðarfreistin á 14 dagar stendur í § 2(5) í funktionærlógini og er galdandi fyri starv sum endar innan fyrstu 3 mánaðirnar av eini royndartíð.
Eftir lógini um starvsprógv kann royndartíð aldri fara upp um 6 mánaðir. Fyri starv á ávísari tíð kann hon vera í mesta lagi ein fjórðingur av starvstíðarskeiðinum og ikki meira enn 6 mánaðir.
Nýggj royndartíð kann ikki verða avtalað tá ein sáttmáli á ávísari tíð verður longdur ella endurnýggjaður.
Skaðabót fyri ógrundaða uppsøgn eftir § 2 b krevur í minsta lagi eitt ár við óbrotnum starvi, so hon er vanliga ikki galdandi í royndartíðini.
Royndartíðartreytirnar tínar eiga at standa í tínum skrivligu treytum (ansættelsesbevis).
Hvat tú skalt gera
Kanna ansættelsesbevis ella sáttmálan tín fyri eina royndartíðartreyt og longdina á henni.
Legg merki til byrjunardagin tín og telj teir 3 mánaðirnar, so tú veitst hvør freist er galdandi.
Krev uppsøgnina og orsøkina skrivliga.
Set teg í samband við fakfelag títt um tú heldur at royndartíðarreglurnar ikki vórðu fylgdar.
Fyri ein funktionær skal uppsøgn frá arbeiðsgevaranum vera skrivlig og givin í seinasta lagi seinasta dagin í mánaðinum áðrenn uppsagnarfreistin byrjar. Freistin endar við mánaðarloki. Um biðið verður um tað, skal arbeiðsgevarin siga orsøkina til uppsøgnina skrivliga.
Les alt svarið
Legg til merkis: Ein uppsøgn sum ikki er skrivlig ella ikki er givin í tíð hevur møguliga ikki tað virknaðið arbeiðsgevarin hugsar sær. Bið fakfelag títt kanna dagfestingarnar áðrenn tú góðtekur hana.
Gott at vita
Freistin hjá arbeiðsgevaranum fyri ein funktionær er 1 mánaður til mánaðarlok í fyrstu 6 mánaðunum, síðani 3 mánaðir, stígandi við 1 mánaði fyri hvørt triðja starvsár upp til 6 mánaðir (§ 2).
Uppsøgn eftir § 2(2), (3) og (6) skal vera skrivlig og givin til seinasta dagin í mánaðinum áðrenn uppsagnarfreistin byrjar (§ 2(7)).
Arbeiðsgevarin skal geva tær orsøkina skrivliga um tú biður um tað (§ 2(7)).
Sigur tú sjálvur upp sum funktionær, er freistin tín 1 mánaður til mánaðarlok (§ 2(6)) og skal eisini vera skrivlig.
Starvsfólk sum ikki eru funktionærar fylgja sáttmálanum ella sáttmálanum sínum.
Hvat tú skalt gera
Kanna dagfestingina á uppsøgnini og dagin tú fekk hana.
Finn út nær uppsagnarfreistin byrjar og endar, og samanber hana við freistarstigan fyri starvsárini tín.
Krev skrivliga frá arbeiðsgevaranum orsøkina til uppsøgnina.
Set teg í samband við fakfelag títt ella ein advokat um uppsøgnin er ov sein, munnlig ella ov stutt.
Stundum. Er uppsagnarfreistin tín 3 mánaðir ella minni, kann arbeiðsgevarin ikki noyða teg at taka høvuðsfrítíðina (hovedferie), men kann krevja aðra frítíð við í minsta lagi einum mánaðar fráboðan. Er freistin tín longri enn 3 mánaðir, kann høvuðsfrítíð verða kravd um freistin er í minsta lagi 3 mánaðir plus frítíðardagarnir.
Les alt svarið
Legg til merkis: Ein sáttmáli (overenskomst) kann seta aðrar frítíðarreglur. Kanna tín ella spyr fakfelag títt.
Gott at vita
Við eini freist á 3 mánaðir ella minni kann onnur frítíð verða kravd um tú fært boð í minsta lagi ein mánað fyrifram og hon verður tikin áðrenn freistin endar.
Frítíð sum tú longu hevði ætlað áðrenn tú fekk uppsøgnina kann framvegis verða tikin, uttan so at arbeiðsgevarin leingir freistina við teimum frítíðardøgum tú tekur.
Ert tú friggjaður frá arbeiði (fritstillet), verður frítíð rokna sum tikin um frítíðarfráboðanin og dagarnir sleppa inn í friggjunartíðarskeiðið, eisini um tú ikki vildi tað.
Byrjar tú í nýggjum starvi í friggjunartíðarskeiðinum, kann tann gamli arbeiðsgevarin bara rokna dagarnar sum frítíð um tú tekur frítíð í nýggja starvinum, við nøkrum undantøkum sum fallitt.
Feriefridage, omsorgsdage og seniorfridage fylgja sáttmálanum ella sáttmálanum tínum.
Hvat tú skalt gera
Kanna hvussu long uppsagnarfreistin tín er og hvussu mangar frítíðardagar tú hevur eftir.
Spyr skrivliga um tú verður friggjaður frá arbeiði og um frítíð verður løgd inn í uppsagnarfreistina.
Logga inn á borger.dk «Se og bestil feriepenge» fyri at síggja frítíðarstøðuna tína.
Set teg í samband við fakfelag títt um tú ert ósamdur í hvussu frítíðin verður løgd.
Ja, í mongum førum. Verður tú sagdur upp og ert limur í einum arbeiðsleysistryggingarkassa (a-kasse), skal tann fyrri arbeiðsgevarin tín gjalda tær dagpengegodtgørelse, nevnd G-dage, fyri fyrstu tveir dagarnar sum arbeiðsleysur. Tú skalt hava arbeitt í minsta lagi 74 tímar í seinastu fýra vikunum av starvinum.
Les alt svarið
Freist: Skrá teg sum arbeiðssøkjandi fyrsta dagin tú ert arbeiðsleysur («på første ledige dag»).
Gott at vita
Arbeiðsgevarin skuldar G-dage eftir uppsøgn, heimsending, arbeiðsbýti (arbejdsfordeling) ella enda á einum uppgávugrundaðum ella tíðaravmarkaðum sáttmála.
Tú skalt vera limur í einum a-kassa og hava arbeitt í minsta lagi 74 tímar í seinastu fýra vikunum, sum svarar til tveggja vikna av fullum sáttmálatímum.
Eingir G-dage skulu gjaldast um ein burturfallsgrundgeving er, til dømis um tú sjálvur sigur upp, ert sjúkur teir dagarnar ella fær annað arbeiði.
Sundurskilt frá tí skalt tú skráseta teg hjá kommununi sum arbeiðssøkjandi fyrsta dagin tú ert arbeiðsleysur.
Hvat tú skalt gera
Spyr arbeiðsgevaran ella lønardeildina um G-dage verða goldnir við seinastu lønini tíni.
Skrá teg sum arbeiðssøkjandi fyrsta dagin tú ert arbeiðsleysur gjøgnum borger.dk ella Jobnet.
Set teg í samband við a-kassan tín um dagpengarnar tínar og um hvussu G-dage verða viðgjørdir.
Verða G-dage ikki goldnir og tú heldur at teir eiga at verða goldnir, bið a-kassan tín ella fakfelagið um hjálp.
Ein funktionær við í minsta lagi einum ári av óbrotnari starvstíð kann krevja skaðabót um uppsøgnin ikki er hóskandi grundað. Markið er 3 mánaðarlønir um tú varst 30 ár ella eldri tá tú varst sagdur upp, 4 mánaðir eftir 10 ára starvstíð og 6 mánaðir eftir 15 ár.
Les alt svarið
Legg til merkis: Hesar tølini eru hámørk, ikki tað tú automatiskt fær. Upphæddin verður fastsett frá máli til máls, so bið fakfelag títt meta málið títt áðrenn tú góðtekur eina semju.
Gott at vita
Uppsøgnin má ikki vera hóskandi grundað í tínum viðurskiftum ella viðurskiftunum hjá fyritøkuni (§ 2 b í funktionærlógini).
Upphæddin verður fastsett eftir starvstíð og umstøðunum. Varst tú undir 30, kann hon ikki fara upp um løn fyri helvtina av uppsagnarfreistini tíni.
Frá 30 ára aldri er hámarkið 3 mánaðarlønir; eftir 10 ára samanhangandi starvstíð upp til 4 mánaðir; eftir 15 ár upp til 6 mánaðir.
Somu skaðabótarreglur eru galdandi fyri eina ógrundaða reking.
Um biðið verður um tað, skal arbeiðsgevarin siga orsøkina til uppsøgnina skrivliga (§ 2(7)).
Hvat tú skalt gera
Krev frá arbeiðsgevaranum orsøkina til uppsøgnina skrivliga.
Skriva niður starvstíð tína og hvussu starvið títt og støða fyritøkunnar sóu út tá.
Set teg í samband við fakfelag títt ella ein advokat fyri at meta um uppsøgnin var hóskandi.
Skriva ikki undir eina semju áðrenn tú hevur fingið vegleiðing.
Send eitt skrivligt krav við stuttari freist og set teg í samband við fakfelag títt. Er arbeiðsgevarin á fallitti ella hevur lagt niður sum ógjaldføran, kanst tú krevja ógoldna løn frá Trygdargrunninum hjá lønmóttakarum (Lønmodtagernes Garantifond, LG).
Les alt svarið
Freist: Krøv til LG skulu setast fram í tíð. Sein krøv verða ikki goldin.
Gott at vita
At ikki gjalda løn er eitt álvarsamt sáttmálabrot. Eftir eitt skrivligt krav kanst tú hava rætt til at enda starvið og krevja løn fyri uppsagnarfreistina, men fá vegleiðing áðrenn tú gert tað.
LG gjaldir bara í ávísum støðum: fallitt, ein niðurlagdur og ógjaldførur arbeiðsgevari, ein deyður og ógjaldførur arbeiðsgevari, ella ein umbygging har tú ikki longur arbeiðir fyri arbeiðsgevaran.
Sein krøv verða ikki goldin, so søk LG uttan drátt.
Ver varin við avtalum um at seta lønina tína út. Tær kunnu ávirka hvað LG dekkar.
Hvat tú skalt gera
Savna sáttmálan tín, lønarseðlarnar og skrásetingar av teimum tímum tú arbeiddi.
Send eitt skrivligt krav til arbeiðsgevaran við stuttari freist (fakfeløg ráða ofta til nakrar dagar).
Set teg í samband við fakfelag títt ella a-kassan áðrenn tú sigur upp ella góðtekur nakra seinkan.
Er arbeiðsgevarin á fallitti ella hevur lagt niður, søk LG gjøgnum borger.dk.
LG (Lønmodtagernes Garantifond) kann gjalda tilsamans upp til 160.000 kr., uttan at rokna frítíðargjald (feriepenge), SH-útgjald og líknandi støður. Sum regla kanst tú krevja løn 6 mánaðir aftur frá tí degi fallittumsóknin varð latin inn. Tann neyva upphæddin kemur upp á hvussu tú varst settur í starv.
Les alt svarið
Freist: Søk innan 4 mánaðir eftir fallittkunngerðina (6 mánaðir um arbeiðsgevarin er steðgaður og er ógjaldførur). Ein mist freist kann ávirka um og hvussu mikið tú fær.
Gott at vita
LG kann dekka løn, løn fyri uppsagnarfreistina, pensjón, frítíðargjald, ískoyti sum bonusar, provisión og yvirtíð, frávikingargjald og skaðabót, rentur og ATP-gjøld.
LG dekkar ikki ting sum kilometragjald, dagpengar, útreiðslur arbeiðsgevarin skuldi endurgoldið, ella skaðabót fyri vantandi starvsprógv.
Tú skalt hava verið settur í starv fyri arbeiði tú gjørdi sjálvur. Eigarar og hjúnafelagar ella sambúðarfelagar teirra, og sum regla stjórar og sjálvstøðugir, eru undantiknir.
Tær flestu umsóknirnar fáa eina avgerð innan 35 arbeiðsdagar. Pengarnir koma á NemKonto tína 3 til 5 arbeiðsdagar seinni, og frítíðargjaldið fer til FerieKonto tína.
Ert tú ósamdur í avgerðini, send viðmerkingar og fleiri skjøl til LG. Ert tú framvegis ósamdur, kanst tú flyta málið til rættin í Hillerød, tí LG hevur onga klagunevnd.
Hvat tú skalt gera
Savna sáttmálan tín, uppsøgnina ella friggjunarbrævið, lønarseðlarnar fyri seinastu 6 mánaðirnar og møguligar tímalistar.
Søk gjøgnum «Anmeld til LG» á borger.dk við MitID, ella lat fakfelag títt søkja fyri teg.
Les avgerðarbrævið frá LG vandaliga tá tað kemur.
Ert tú ósamdur, send LG viðmerkingar tínar og fleiri skjøl.
Verður arbeiðsgevarin tín kunngjørdur fallittur, søk LG innan 4 mánaðir. Er arbeiðsgevarin steðgaður og ógjaldførur, er freistin 6 mánaðir. Eftir deyða hjá einum arbeiðsgevara eru tvær freistir. Við umbygging er eingin fast freist, men kravið títt skal vera viðgjørt áðrenn umbyggingin endar.
Les alt svarið
Freist: Fallitt: 4 mánaðir. Steðgaður og ógjaldførur: 6 mánaðir. Deyði: 4 mánaðir fyri LG og 8 vikur fyri advokatin hjá arvinum. Søk so tíðliga sum gjørligt.
Gott at vita
Fallitt: søk innan 4 mánaðir eftir at arbeiðsgevarin tín er kunngjørdur fallittur.
Steðgaður og ógjaldførur: søk innan 6 mánaðir eftir at arbeiðsgevarin er steðgaður at virka og er ógjaldførur.
Deyði: søk LG innan 4 mánaðir eftir at skiftirætturin (skifteretten) avgerð um arvurin er ógjaldførur, og set kravið títt fram hjá advokatinum hjá arvinum innan 8 vikur eftir at proclama verður kunngjørt í Statstidende.
Umbygging: tað er eingin fast freist um tú varst sagdur upp og friggjaður frá arbeiði áðrenn ella í umbyggingini, men LG skal hava viðgjørt umsókn tína áðrenn umbyggingartíðarskeiðið endar.
At missa eina freist kann ávirka um tú fær pengar frá LG og hvussu mikið.
Hvat tú skalt gera
Kanna Statstidende.dk fyri at síggja um og nær arbeiðsgevarin tín varð kunngjørdur fallittur.
Skriva niður freistina sum er galdandi fyri støðu tína og set hana í kalendaran tín.
Søk so tíðliga tú kanst við sáttmálanum tínum og lønarseðlunum, eisini um tú enn ikki hevur hvørt skjal.
Ert tú limur í einum fakfelag, spyr fakfelagið um tað søkir fyri teg.
Enn ikki. LG gjaldir bara eftir eitt fallitt ella eina umbygging, ella um arbeiðsgevarin er steðgaður og kunngjørdur ógjaldførur. Í millumtíðini krev útgjald skrivliga, haldi fram at minna arbeiðsgevaran, og far í rættin um tú enn ikki hevur fingið goldið eftir 2-3 mánaðir. Tú kanst eisini biðja skiftirættin kunngera arbeiðsgevaran fallittan.
Les alt svarið
Freist: Er tann ógoldna upphæddin meira enn hálvt ár gomul, skalt tú vísa at tú virkisliga hevur royndi at innkrevja hana. Handla frá fyrsta vantandi útgjaldinum.
Gott at vita
LG kann gjalda um arbeiðsgevarin er á fallitti, steðgaður og ógjaldførur, deyður og ógjaldførur, ella í umbygging. Noyðslutvingað uppløysing (tvangsopløsning) einsamøll er ikki nóg mikið.
Er tann ógoldna upphæddin meira enn hálvt ár gomul, rokna frá freistardegnum (fristdag), skalt tú kunna vísa at tú virkisliga royndi at innkrevja hana.
Skriva til arbeiðsgevaran so skjótt løn vantar, minn hann við stuttum millumrúmum, og varðveit alt skjalprógv til LG.
Hevur arbeiðsgevarin framvegis ikki goldið eftir 2-3 mánaðir, flyt málið til rættin uttan drátt. Fakfelag títt, ein advokatur ella tann fría rættarhjálpin (gratis retshjælp) í kommununi tíni kann hjálpa.
Tú kanst sjálvur lata inn fallittumsóknina til skiftirættin (skifteretten). Rættargjaldið byrjar á 750 kr. og kann vera hægri eftir fyritøkuslagnum.
Hvat tú skalt gera
Send eitt skrivligt krav um tann vantandi lønina so skjótt tú merkir tað.
Send áminningar við stuttum millumrúmum og varðveit avrit av øllum.
Set teg í samband við fakfelag títt, ein advokat ella tá fríu rættarhjálpina í kommununi tíni.
Er tað framvegis ógoldið eftir 2-3 mánaðir, flyt málið til rættin, ella bið skiftirættin kunngera arbeiðsgevaran fallittan so LG kann koma inn.
Ja, LG kann gjalda lønina tína fyri uppsagnarfreistina, men fyri at fáa meira enn minstuskaðabótina skalt tú leita eftir arbeiði alla tíðina: í minsta lagi 3-4 størv um mánaðin. Ein funktionær fær minstuskaðabót upp til 3 mánaðarlønir óansæð nýtt arbeiði, goldna við fyrsta útgjaldinum.
Les alt svarið
Legg til merkis: Útgjaldið kemur vanliga bara tá øll uppsagnarfreistin er farin og tú hevur sent skjalprógv títt. Eftir tað kann tað tekið upp til 30 arbeiðsdagar.
Gott at vita
Uppsagnarfreistin hjá einum funktionæri kemur upp á starvstíðina: 1 mánaður upp til 6 mánaðir, síðani 3 mánaðir, 4 mánaðir eftir 3 ár, 5 mánaðir eftir 6 ár og 6 mánaðir eftir 9 ár, allar til mánaðarlok.
Minstuskaðabót (minimalerstatning) dekkar upp til 3 mánaðarlønir og verður goldin hvørt tú finnur nýtt starv ella ikki.
Er uppsagnarfreistin tín longri enn 3 mánaðir, roknar LG endaligu upphæddina eftir at freistin endar við at samanbera veruligu inntøku tína við tað tú hevði fingið. Fekk tú minni, gjaldir LG munin.
Tú skalt ikki leita eftir arbeiði undir eini frítíð tú tekur eftir at tú ert friggjaður frá arbeiðsskyldu.
Starvsfólk við avtalaðum funktionærlíknandi treytum (funktionærlignende vilkår) verða viðfarin á sama hátt.
Hvat tú skalt gera
Byrja beinanvegin at søkja størv og halt skrá yvir tey størv tú søkir.
Varðveit prógv fyri umsóknunum tínum, inntøku tíni og møguligari frítíð tú hevur tikið.
Søk LG gjøgnum borger.dk so skjótt sum gjørligt.
Tá LG spyr eftir at uppsagnarfreistin endar, send listan yvir størv, inntøku tína og frítíð tína.
Ja. LG kann gjalda feriepenge tínar, og pengarnir fara til FerieKonto tína. Feriepenge eru 12,5% av bruttolønini tíni og verða ikki rokna í hámarkinum hjá LG á 160.000 kr. Boða frá kravi tínum so skjótt tú hoyrir um fallittið, tí bara feriepenge sum ikki eru farnir úr gildi kunnu verða goldnir.
Les alt svarið
Freist: Feriepenge verða bara goldnir um tú helt fráboðanarfreistina hjá LG og feriepenge ikki eru farnir úr gildi. Boða frá so skjótt tú fær at vita um fallittið.
Gott at vita
LG gjaldir feriepenge eftir frítíðarlógini og gjaldir ikki eitt sær frítíðarískoyti, tí ískoytið longu er íroknað.
Síðan 1. september 2020 fær tú frítíð frá 1. september til 31. august, og feriepenge byggja á bruttolønina tína fyri tað tíðarskeiðið.
Hoyrdi arbeiðsgevarin tín til eitt arbeiðsgevarafelag við eini frítíðartrygdarskipan (feriegarantiordning), gjaldir tann skipanin í staðin.
Feriepenge koma vanliga á FerieKonto tína 3 til 5 virkadagar eftir at LG hevur viðgjørt kravið títt. Hevur tú eina uppsagnarfreist, kann tað tekið upp til 10 virkadagar eftir at hon endar.
Forðar nýtt arbeiði tær í at taka nakra frítíð í uppsagnarfreistini, kanst tú søkja um frítíðarskaðabót (ferietabserstatning) við at senda boð til LG eftir at uppsagnarfreistin endar.
Hvat tú skalt gera
Søk LG gjøgnum borger.dk so skjótt tú fær at vita um fallittið.
Savna lønarseðlarnar tínar og upplýsingar um frítíðina tú hevur tikið.
Kanna frítíðarstøðuna tína í «Se og bestil feriepenge» á borger.dk.
Byrjar tú í nýggjum starvi í uppsagnarfreistini, spyr LG um frítíðarskaðabót.
Tú fær 2,08 frítíðardagar um mánaðin, sum eru 25 dagar (fimm vikur) um árið. Fær tú feriepenge, eru teir 12,5% av lønini tíni áðrenn arbeiðsmarknaðargjald og inntøkuskatt. Fær tú løn við frítíð við løn (ferie med løn), heldur tú vanligu lønina tína í frítíðini plus eitt frítíðarískoyti á 1%.
Les alt svarið
Freist: Fyri at flyta frítíð yvir tá tú fær feriepenge, skal tann skrivliga avtalan verða gjørd áðrenn 31. desember.
Gott at vita
Tú fær frítíð frá 1. september til 31. august og kanst taka hana frá 1. september til 31. desember næsta ár.
Høvuðsfrítíðin (hovedferie) eru tríggjar samanhangandi vikur millum 1. mai og 30. september. Arbeiðsgevarin skal geva í minsta lagi 3 mánaða fráboðan fyri høvuðsfrítíð og 1 mánaðar fráboðan fyri aðra frítíð.
Starvsfólk á parttíð og tey sum arbeiða fáar dagar fáa frítíð í sama mun.
Tú kanst flyta upp til 1 viku meira enn 4 vikur bara um tú og arbeiðsgevarin eru samdir. Við feriepenge skal avtalan vera skrivlig áðrenn 31. desember.
Kunnu tit ikki verða samdir um dagfestingarnar, avgerð arbeiðsgevarin. Ein sáttmáli kann seta aðrar reglur, so kanna hann ella spyr fakfelag títt.
Hvat tú skalt gera
Kanna lønarseðilin tín fyri at síggja um tú hevur ferie med løn ella feriepenge.
Logga inn á «Se og bestil feriepenge» á borger.dk fyri at síggja støðuna tína.
Avtal frítíðardagfestingarnar í góðari tíð, skrivliga um gjørligt.
Kanna sáttmálan tín ella spyr fakfelag títt um reglurnar hjá arbeiðsgevaranum tínum sýnast aðrar.
Tínir ónýttu feriepenge fara ikki fyri skeyti tá tú skiftir starv. Logga inn á «Se og bestil feriepenge» á borger.dk fyri at síggja og biðja um teir, vanliga frá umleið 5. ella 20. í mánaðinum eftir at seinasta lønartíðarskeiðið títt endaði. Tú tekur so frítíð uttan løn í nýggja starvinum.
Les alt svarið
Legg til merkis: At fáa dagpengar ella ledighedsydelse í frítíðartíðarskeiðinum kann ávirka um tú fær feriepenge tínar útgoldnar.
Gott at vita
Ónýtt frítíð kann verða tikin í nýggja starvinum. Tú biður um feriepenge frá fyrra arbeiðsgevaranum og sigur nýggja arbeiðsgevaranum at tú tekur frítíð uttan løn (ferie uden løn).
Endaði lønartíðarskeiðið títt tann 15. ella fyrr, eru feriepenge vanliga at síggja um tann 5. í næsta mánaði. Endaði tað eftir tann 15., um tann 20. Sær tú tey ikki, set teg í samband við fyrra arbeiðsgevaran tín.
Við ferie med løn skal arbeiðsgevarin útgjalda flutta frítíð tá tú fer. Verður hon ikki goldin automatiskt, kann hon vera flutt til FerieKonto.
Útgjald uttan at taka frítíð er bara møguligt um tú fórt úr starvinum í tí frítíðartíðarskeiðinum har feriepenge vórðu fingnir, so kanna núverandi reglurnar á borger.dk.
Fær tú dagpengar ella annan almennan stuðul, boða frá frítíðini tú tekur til a-kassan tín ella kommununa.
Hvat tú skalt gera
Finn enddagfestingina á seinasta lønartíðarskeiðinum tínum á seinasta lønarseðlinum.
Logga inn við MitID á «Se og bestil feriepenge» á borger.dk.
Bið um feriepenge fyri tá frítíð tú vilt taka í nýggja starvinum.
Vanta tey, set teg í samband við fyrra arbeiðsgevaran tín.
Tað kemur upp á hvat er avtalað í sáttmálanum tínum ella sáttmálanum (overenskomst). Tínar skrivligu treytir (ansættelsesbevis) skulu siga vanliga arbeiðstíð tína og reglurnar um yvirtíð. Arbeiðstíðarlógin setur mark á miðal 48 tímar um vikuna íroknað yvirtíð yvir eitt 4 mánaða tíðarskeið.
Les alt svarið
Legg til merkis: Eitt krav um ógoldna yvirtíð liggur undir vanligu forðingarfreistini á 3 ár, so set tað fram í góðari tíð. Sí spurningin um hvussu long tíð tú hevur at krevja ógoldna løn.
Gott at vita
Ansættelsesbevis títt skal fata um løn, lønardagar, vanliga arbeiðstíð og reglurnar um yvirtíð, so byrja við at lesa tað.
Eftir § 4 í arbeiðstíðarlógini má miðal arbeiðstíð yvir 4 mánaðir ikki fara upp um 48 tímar um vikuna íroknað yvirtíð. Frítíð og sjúkrafráverð verða ikki rokna tær til óhags í rokningini.
Arbeiðstíð er tíð á arbeiðnum og til taks hjá arbeiðsgevaranum, uttan so at ein sáttmáli sigur annað.
Starvsfólk við sjálvstøðugum avgerðar- ella leiðslufunktiónum kunnu vera undantikin um starvssáttmálin sigur at reglurnar ikki eru galdandi.
Er arbeiðsgevarin tín á fallitti, kann LG dekka ógoldin yvirtíðarískoyti sum part av kravi tínum.
Hvat tú skalt gera
Kanna ansættelsesbevis títt og møguligan sáttmála fyri yvirtíðarreglurnar.
Hav tína egnu skráseting av dagfestingum, tímum og hvør bað teg arbeiða eyka.
Krev skrivliga frá arbeiðsgevaranum gjald ella frítíð, við einum yvirliti yvir tímarnar.
Set teg í samband við fakfelag títt um arbeiðsgevarin noktar.
Sum høvuðsregla forðast eitt krav eftir 3 ár, rokna frá tí tíðligasta degnum tú kundi kravt gjald, uttan so at aðrar reglur siga annað. Freistin kann verða brotin, til dømis við rættarstigum ella við at arbeiðsgevarin viðurkennir skuldina. LG hevur mikið stuttari freistir, sum 4 mánaðir eftir eitt fallitt.
Les alt svarið
Freist: Vanliga freistin er 3 ár, men aðrar reglur kunnu seta eina aðra freist. Krev so tíðliga sum gjørligt og bíða ikki til freistina.
Gott at vita
Vanliga forðingarfreistin er 3 ár (§ 3(1) í forðingarlógini), uttan so at aðrar ásetingar siga annað.
Hon fer frá tí tíðligasta tíðspunktinum tú kundi kravt at kravið varð goldið (§ 2(1)).
Freistin kann verða brotin, til dømis við at skuldarin viðurkennir kravið, við rættarstigum, við einum kravi í fallitti ella við tvingsilsstigum, og síðani byrjar ein nýggj freist.
Fer arbeiðsgevarin tín á fallitt, eru freistirnar hjá LG galdandi í staðin, og fyri løn sum er meira enn hálvt ár gomul er neyðugt prógv at tú royndi at innkrevja hana.
Ein sáttmáli ella serregla kann seta eina aðra freist, so spyr fakfelag títt um tú ert fata av einum.
Hvat tú skalt gera
Savna sáttmálan tín, lønarseðlarnar og skrásetingar av teimum tímum tú arbeiddi.
Send eitt skrivligt krav til arbeiðsgevaran tín nú og varðveit eitt avrit.
Spyr fakfelag títt ella ein advokat um at byrja mál, sum brýtur forðingarfreistina.
Er arbeiðsgevarin á fallitti, kanna freistirnar hjá LG beinanvegin.
Les hvat er broytt áðrenn tú skrivar undir. Tú hevur rætt til skrivligar treytir (eitt ansættelsesbevis): tær mest týdningarmiklu treytirnar innan 7 dagar eftir at tú byrjar og restina innan ein mánað. Ein arbeiðsgevari kann ikki bara skriva um grundleggjandi treytir sum løn uttan samtykki títt.
Les alt svarið
Freist: Tær mest týdningarmiklu treytirnar innan 7 dagar eftir at arbeiðið byrjar; allar treytir innan ein mánað.
Gott at vita
Síðan 1. juli 2023 skulu starvsfólk sum arbeiða í miðal meira enn 3 tímar um vikuna (yvir fýra vikur) fáa tær skrivligu treytirnar.
Verða treytirnar tínar broyttar seinni, skalt tú fáa skrivlig boð í seinasta lagi tann dagin broytingin kemur í gildi.
Noktar tú einum verri sáttmála, kann arbeiðsgevarin svara við at siga upp. So fá vegleiðing áðrenn tú noktar ella skrivar undir.
Eitt vantandi ella ófullfíggjað starvsprógv kann geva tær krav um skaðabót um tú ert privatt sett í starv.
Hvat tú skalt gera
Samanber nýggja sáttmálan við tann gamla punkt fyri punkt: løn, tímar, arbeiðsstað, uppgávur, uppsagnarfreist og kappingartreytir.
Spyr arbeiðsgevaran skrivliga hvat verður broytt og hví.
Tak tær tíð og bið fakfelag títt at kanna hann.
Varðveit eitt undirskrivað avrit og møguligar fyrru útgávur.
Arbeiðsgevarin skal geva tær skrivligar upplýsingar um tær grundleggjandi treytirnar: nøvn og bústaðir, arbeiðsstað og starvsgreining, byrjunardagur, royndartíðartreytir, goldið fráverð og uppsagnarfreistir, løn og lønardagar, vanlig arbeiðstíð og yvirtíðarreglur, og møguligan sáttmála. Tey flestu punktini skulu gevast innan 7 kalendaradagar eftir byrjan, restin innan ein mánað.
Les alt svarið
Legg til merkis: Prógvið fatar bara um tær grundleggjandi treytirnar, men tað er tað minsta tú kanst krevja skrivliga. Kanna hvørt punkt móti tí sum varð avtalað tá tú varst settur.
Gott at vita
Upplýsingarnar kunnu vera á pappíri ella elektroniskar, so leingi tú kanst varðveita tær, prenta tær og arbeiðsgevarin kann prógva at tær vórðu sendar.
Summi punkt kunnu gevast við at vísa til lógir ella avtalur, til dømis ein sáttmála, í staðin fyri at verða skrivað út í fullum.
Fyri størv á ávísari tíð skal prógvið eisini siga vænta longd, og tað skal áseta reglurnar fyri óvænt arbeiðsmynstur og møguliga útbúgving.
Broytist ein treyt, skalt tú fáa skrivlig boð so skjótt sum gjørligt og í seinasta lagi tann dagin broytingin kemur í gildi, uttan so at broytingin kemur av eini lóg ella avtalu sum er víst til.
Reglurnar kunnu ikki verða settar úr gildi til óhags fyri teg, hóast sáttmálar kunnu skifta út partar av lógini.
Hvat tú skalt gera
Samanber ansættelsesbevis títt við punktalistan omanfyri.
Krev skrivliga frá arbeiðsgevaranum tey punkt sum vanta.
Varðveit eitt avrit av prógvinum og av hvørjari skrivligari broyting.
Svarar arbeiðsgevarin ikki, kanst tú klaga til arbeiðsnevndina hjá Ankestyrelsen.
Arbeiðir tú í miðal meira enn 3 tímar um vikuna yvir fýra vikur, hevur tú rætt til skrivligar upplýsingar um tínar grundleggjandi treytir. Sviktar arbeiðsgevarin, kanst tú klaga til Ankestyrelsen, sum avgerð um skyldan varð loknað. Bara rættirnir kunnu tilskila skaðabót.
Les alt svarið
Legg til merkis: Ankestyrelsen avgerð um upplýsingarskyldan varð loknað men kann ikki tilskila skaðabót. Bara rættirnir kunnu, so tala við fakfelag títt ella ein advokat um tú vilt krevja hana.
Gott at vita
Arbeiðsnevndin hjá Ankestyrelsen kann avgera klagur um innihaldið í prógvinum, freistina at lata tað, skylduna at upplýsa útsend starvsfólk, skylduna at boða frá broytingum, og skylduna at lata ella fylla upp prógv fyri starvsfólk sett áðrenn 1. juli 2023.
Fyri at viðgera málið títt tørvar Ankestyrelsen starvstíðarskeiðið títt, talið av arbeiðstímum tínum og hvør arbeiðsgevarin tín er. Síðani biður hon arbeiðsgevaran um upplýsingar.
Ankestyrelsen kann ikki tilskila skaðabót. Rættirnir kunnu tilskila skaðabót um arbeiðsgevarin hevur sviktað skyldu sína.
Tímar arbeiddir fyri arbeiðsgevarar í somu fyritøku, sambandi ella eind verða lagdir saman tá 3-tíma markið verður kannað.
Hvat tú skalt gera
Krev skrivliga frá arbeiðsgevaranum ansættelsesbevis títt og sig byrjunardagin tín.
Hav skráseting av arbeiðstímum tínum og øllum boðum um treytirnar tínar.
Svarar arbeiðsgevarin ikki, send eina klagu til arbeiðsnevndina hjá Ankestyrelsen.
Vilt tú hava skaðabót, spyr fakfelag títt ella ein advokat um eitt rættarmál.
Ein kappingartreyt er bara gildig um tú hevur eina heilt serliga álitisstøðu, fekk skrivliga grundgeving, hevur verið settur í minsta lagi 6 mánaðir uttan brot, fær skaðabót, og hon varir ikki meira enn 12 mánaðir eftir at tú fer. Ein treyt sum avmarkar teg meira enn neyðugt bindur ikki.
Les alt svarið
Legg til merkis: Arbeiðsgevarin tín kann sleppa tær úr eini kappingartreyt við eins mánaðar freist til mánaðarlok. Spyr um hann ætlar at varðveita treytina.
Gott at vita
Lógin um starvstreytir kom í gildi 1. januar 2016 og er galdandi fyri avtalur gjørdar frá tí degi. Eldri avtalur fylgja teimum gomlu reglunum.
Treytin er bara gildig um allar fimm treytirnar eru loknar: ein heilt serlig álitisstøða (ella ein uppfinning hjá starvsfólki), skrivlig fráboðan um hví hon er neyðug, 6 mánaðir av óbrotnum starvi, skaðabót, og í mesta lagi 12 mánaðir eftir at tú fer.
Ein kappingartreyt bindur ikki um hon fer longri enn neyðugt til at verja áhugamál arbeiðsgevarans ella óhóskandi avmarkar lívsvegin tín.
Sigur arbeiðsgevarin teg upp uttan hóskandi orsøk, ella gevur hansara egnu brek tær gildiga grund at fara, er kappingartreytin ógildig og tær skal gjaldast tann eina upphæddin.
Starvstreytir, sum avmarka møguleikarnar tínar at verða settur annarstaðni, kunnu ikki gildiga verða avtalaðar, við einum trongum undantaki undir samráðingum um virkisyvirtøku.
Hvat tú skalt gera
Finn treytina í sáttmálanum tínum og kanna nær tú skrivaði undir, áðrenn ella eftir 1. januar 2016.
Kanna hana móti teimum fimm treytunum.
Spyr arbeiðsgevaran skrivliga um hann ætlar at halda treytina í gildi og hvørja skaðabót hann fer at gjalda.
Fá vegleiðing frá fakfelag tínum ella einum advokati áðrenn tú byrjar í einum kappandi starvi.
Ja, ein gildig kappingar- ella kundatreyt krevur skaðabót. Fyri eina treyt upp til 6 mánaðir er tað í minsta lagi 40% av mánaðarlønini tíni, og fyri upp til 12 mánaðir í minsta lagi 60%. Tekur tú annað hóskandi arbeiði, kunnu seinni mánaðir verða minkaðir, men teir fyrstu tveir mánaðirnir verða goldnir sum ein eina upphædd tá tú fer.
Les alt svarið
Legg til merkis: Skaðabótin tín kann burturfalla um tú ikki virkisliga leitar eftir øðrum hóskandi arbeiði. Tann fyrsta eina upphæddin verður ikki ávirkað.
Gott at vita
Fyri eina samanlagda kappingar- og kundatreyt, sum kann vara í mesta lagi 6 mánaðir, er skaðabótin í minsta lagi 60% av mánaðarlønini.
Hevur tú annað hóskandi arbeiði, fellur minstamarkið til 16% fyri mánaðirnar 3-6 í eini treyt upp til 6 mánaðir, og til 24% fyri mánaðirnar 3-12 í eini treyt upp til 12 mánaðir.
Teir fyrstu tveir mánaðirnir verða goldnir sum ein eina upphædd tá tú fer, í minsta lagi 40% ella 60% eftir longdini á treytini, og skyldan at avmarka tapið títt er ikki galdandi fyri hesa eina upphædd.
Skaðabótin burturfellur um tú ikki virkisliga leitar eftir øðrum hóskandi arbeiði.
Ein kundatreyt kann bara fata um kundar tú hevði at gera við í teimum seinastu 12 mánaðunum áðrenn uppsøgnina, og arbeiðsgevarin skal geva tær ein kundalista tá tú sigur upp ella verður sagdur upp.
Hvat tú skalt gera
Les treytina fyri at síggja hvussu leingi hon varir og hvat hon fatar um.
Rokna minstu skaðabót tína út frá mánaðarlønini tíni.
Krev skrivliga frá arbeiðsgevaranum tá eina upphædd sum skal gjaldast tá tú fer.
Varðveit prógv fyri at tú virkisliga leitar eftir øðrum hóskandi arbeiði.
Í høvuðsheitum nei. Ein arbeiðsgevari má ikki forða tær í at taka eitt annað starv, ella fara verri við tær fyri tað, so leingi tú framvegis kanst halda arbeiðstíð tína. Undantøk eru galdandi har annað starvið er ósamsvarandi við høvuðsstarvið títt, til dømis av trygdar- og heilsuávum, handilsloynistøðum, integritet í almenna sektorinum ella áhugastríði.
Les alt svarið
Legg til merkis: Undantøkini eru ávís og trong. Ein vanlig ótokk til hjástørv er ikki nóg mikið, men eitt veruligt áhugastríð ella vandi fyri handilsloynistøðum kann vera.
Gott at vita
Reglan er í lógini um starvsprógv, sum fatar um starvsfólk sum arbeiða í miðal meira enn 3 tímar um vikuna.
Arbeiðsgevarin má bara protestera har annað starvið veruliga er ósamsvarandi, til dømis av trygd og heilsu, handilsloynistøðum, integriteti í almennu fyrisitingini ella einum áhugastríði.
Arbeiðsgevarin má ikki fara óhagiliga við tær tí tú hevur eitt annað starv, til dømis við at siga teg upp ella geva tær verri treytir av tí orsøk.
Ein sáttmálatreyt kann ikki taka hendan rættin frá tær til óhags, men sáttmálar kunnu skifta út partar av lógini.
Hvat tú skalt gera
Kanna sáttmálan tín og ansættelsesbevis fyri møguliga reglu um hjástørv.
Ansa eftir at annað starvið ikki stríðir móti arbeiðstíð tíni í høvuðsstarvinum.
Ja. Er arbeiðsgevarin tín álagdur at bjóða tær útbúgving til starvið, skal útbúgvingin vera fría fyri teg, verða rokna sum arbeiðstíð og, har tað er gjørligt, fara fram í vanligari arbeiðstíð. Tínar skrivligu treytir (ansættelsesbevis) eiga eisini at siga alla útbúgving arbeiðsgevarin veitir.
Les alt svarið
Legg til merkis: Reglan fatar um útbúgving sum arbeiðsgevarin er skyldigur at bjóða. Um eitt ávíst skeið fellur undir hana, er ein spurningur til fakfelag títt ella ein advokat.
Gott at vita
Reglan fatar um útbúgving sum arbeiðsgevarin er skyldigur at bjóða tær til starvið.
Útbúgvingin skal vera fría fyri teg, verða rokna sum arbeiðstíð og, har tað er gjørligt, verða hildin í vanligu arbeiðstíð tíni.
Upplýsingar um útbúgving hoyra til í tínum skrivligu treytum, og broyting av hesum treytum skal boðast frá skrivliga í seinasta lagi tann dagin hon kemur í gildi.
Sáttmálar kunnu skifta út partar av lógini, so kanna tín.
Hvat tú skalt gera
Kanna ansættelsesbevis títt fyri hvat tað sigur um útbúgving.
Spyr arbeiðsgevaran skrivliga hvør gjaldir fyri eitt skeið og um tað verður rokna sum arbeiðstíð.
Varðveit kvittanir og eina viðmerking um teir tímar tú brúkar á útbúgving.
Set teg í samband við fakfelag títt um arbeiðsgevarin noktar at gjalda ella at rokna tíðina.
Miðal vikuarbeiðstíð yvir 4 mánaðir má ikki fara upp um 48 tímar, íroknað yvirtíð. Tú hevur rætt til í minsta lagi 11 samanhangandi tímar av hvíld í hvørjum 24 tímum, sum í serligum førum kann verða minkað til 8 tímar. Arbeiðir tú meira enn 6 tímar um dagin, hevur tú rætt til eitt hvíl.
Les alt svarið
Legg til merkis: Tað eru undantøk fyri fólk við fríari arbeiðstíð og undir nøkrum sáttmálum. Kanna sáttmálan tín áðrenn tú gongur út frá at mørkini eru galdandi.
Gott at vita
Markið á 48 tímar í § 4 í arbeiðstíðarlógini er eitt miðal yvir eitt 4 mánaða tíðarskeið, og tað fatar um yvirtíð.
Starvsfólk sum arbeiða meira enn 6 tímar um dagin hava rætt til eitt hvíl sum er nóg langt til at fylla endamálið sítt.
Starvsfólk við sjálvstøðugum avgerðar- ella leiðslufunktiónum kunnu vera undantikin um sáttmáli teirra sigur so.
Har ein sáttmáli tryggjar í minsta lagi minstarættindini, kann hann skifta út partar av lógini.
Vanlig arbeiðstíð hjá náttarbeiðarum má ikki í miðal fara upp um 8 tímar fyri hvørjar 24 tímar yvir eitt 4 mánaða tíðarskeið.
Hvat tú skalt gera
Kanna ansættelsesbevis títt fyri vanligu tímar tínar og yvirtíðarreglurnar.
Hav skráseting av tímum og hvíldartíðum tínum.
Tak tað upp við arbeiðsgevaran tín ella tillitsmannin um mørkini verða frávikin.
Spyr fakfelag títt um tú ert ósikkur í um eitt undantak er galdandi fyri teg.
Ja, um ætlaða ella veruliga arbeiðstíð tín í miðal er meira enn 3 tímar um vikuna yvir fýra vikur. Eisini starvsfólk uttan tryggjaðar goldnar tímar eru fatað av, og tímar fyri somu fyritøku, samband ella eind verða lagdir saman. Tínar skrivligu treytir skulu hava reglur fyri óvænt arbeiðsmynstur.
Les alt svarið
Legg til merkis: 3-tíma mátið er eitt miðal yvir fýra vikur, so nakrar strævnar vikur kunnu seta teg upp um markið. Hav skráseting av tímum tínum.
Gott at vita
Markið er eitt miðal av meira enn 3 tímum um vikuna yvir eitt fýra vikna viðmiðingartíðarskeið, eftir ætlaðum ella veruligum tímum.
Tímar arbeiddir fyri arbeiðsgevarar í somu fyritøku, sambandi ella eind verða lagdir saman.
Tær skrivligu treytirnar skulu fata um arbeiðsstaðið, løn, lønardagar og vanliga arbeiðstíð, og eisini reglurnar fyri óvænt arbeiðsmynstur.
Tey flestu punktini skulu gevast innan 7 kalendaradagar eftir byrjan og tey hini innan ein mánað.
Fyri funktionær-støðu er eitt annað mark galdandi: tú skalt arbeiða í miðal meira enn 8 tímar um vikuna fyri at funktionærlógin skal vera galdandi.
Hvat tú skalt gera
Legg merki til veruligu tímar tínar yvir fýra vikur.
Krev skrivliga frá arbeiðsgevaranum ansættelsesbevis títt.
Varðveit vaktlistar, boðsendingar og lønarseðlar sum vísa nær tú varðst kallaður inn.
Fær tú einki, klaga til arbeiðsnevndina hjá Ankestyrelsen.
Skalt tú arbeiða í útlandinum meira enn 4 samanhangandi vikur, skal arbeiðsgevarin geva tær tær skrivligu upplýsingarnar áðrenn tú fer. Tær skulu eisini siga ákomulandið, hvussu leingi uppihaldið varir, myntina tú verður goldin í, møgulig gjøld í pengum ella gøgnum, kostnað fyri heimferð og møgulig kravd prógv.
Les alt svarið
Freist: Tær skrivligu upplýsingarnar skulu gevast áðrenn tú fer um uppihaldið í útlandinum fer upp um 4 samanhangandi vikur.
Gott at vita
Tær eyka upplýsingarnar eru kravdar tá arbeiðið í útlandinum varir meira enn 4 samanhangandi vikur.
Tær skulu verða latnar áðrenn tú fer, ikki eftir at tú kemur.
Hvør seinni broyting av hesum treytum skal boðast frá skrivliga so skjótt sum gjørligt og í seinasta lagi tann dagin broytingin kemur í gildi.
Arbeiðsnevndin hjá Ankestyrelsen kann avgera klagur um skylduna at upplýsa útsend starvsfólk, men bara rættirnir kunnu tilskila skaðabót.
Hvat tú skalt gera
Krev tær skrivligu upplýsingarnar frá arbeiðsgevaranum í góðari tíð áðrenn avferð.
Kanna at tær fata um land, longd, lønarmynt, gjøld, heimferð og prógv.
Varðveit eitt avrit og hvørja skrivliga broyting.
Letur arbeiðsgevarin tær ikki, klaga til arbeiðsnevndina hjá Ankestyrelsen.
Funktionærar (funktionærer) varðveita vanliga fulla løn sína. Onnur fáa vanliga sjúkradagpengar (sygedagpenge) frá arbeiðsgevaranum fyrstu 30 dagarnar og frá kommununi eftir tað, og mangir sáttmálar geva fulla løn undir sjúku.
Les alt svarið
Legg til merkis: Arbeiðsgevarin gjaldir fyrstu 30 kalendaradagarnar. Eftir tað verða sjúkradagpengarnir viðgjørdir saman við kommununi.
Gott at vita
Boða arbeiðsgevaranum frá sjúku so tíðliga sum gjørligt, og fylg reglunum í sáttmálanum tínum ella á arbeiðsplássinum.
Fyri funktionærar kann arbeiðsgevarin krevja eitt læknaprógv um væntaðu longdina á sjúkuni tá fráverðið hevur varað meira enn 14 dagar.
Eftir «120-daga reglunum» kann ein funktionær sum hevur fingið løn undir sjúku í 120 dagar innan 12 mánaðir verða sagdur upp við eins mánaðar freist.
Tak ikki eitt hjástarv meðan tú ert á sjúkrafráverði.
Hvat tú skalt gera
Sig arbeiðsgevaranum at tú ert sjúkur, og fylg reglunum á arbeiðsplássinum tínum.
Kanna sáttmálan tín ella sáttmálan fyri at síggja um tú fær fulla løn.
Heldur sjúkan tín fram, vænta samband frá kommununi um sjúkradagpengar og eftirfylging.
Spyr fakfelag títt um tú ert ósikkur í um lønar- ella uppsagnarreglurnar vórðu fylgdar.
Boða arbeiðsgevaranum frá sjúku so skjótt sum gjørligt og í seinasta lagi 2 tímar eftir at arbeiðstíðin tín byrjar, uttan so at arbeiðsplássið títt hevur sett eina aðra freist. Boðar tú ov seint, hevur tú ikki rætt til sjúkradagpengar fyrr enn tann dagin tú boðar, uttan tá seinkanin er grundað, sum við sjúkrahúsinnleggingum.
Les alt svarið
Freist: Boða frá sjúku í seinasta lagi 2 tímar eftir at arbeiðstíðin tín byrjar, uttan so at arbeiðsplássið títt hevur eina aðra freist. Send skjalið frá kommununi aftur innan 8 dagar.
Gott at vita
Arbeiðsgevarin tín skal boða kommununi frá innan 5 vikur eftir fyrsta sjúkradagin tín, og kommunan sendir tær síðani eitt skjal (oplysningsskema) sum spyr hvussu leingi tú vænir at vera burturi.
Tú skalt fylla út tað skjalið innan 8 dagar eftir at tað varð sent, uttan so at tú hevur avtalað annað við kommununa.
Tú kanst missa rættin til sjúkradagpengar um tú ikki boðar frá ella skjalprógvar sjúkrafráverðið títt.
Sjúkradagpengar kunnu vanliga verða goldnir frá fyrsta fráverðisdegi tínum og steðga tá tú ert arbeiðsførur aftur, eisini um tú ikki boðar frá tí.
Hvat tú skalt gera
Set teg í samband við arbeiðsgevaran á tann hátt arbeiðsplássið títt krevur, í seinasta lagi 2 tímar eftir vanliga byrjunartíð tína.
Forðar nakað tær, sum sjúkrahúsinnlegging, boða so skjótt tú kanst og varðveit prógv fyri hví tú varðst seinkaður.
Fyll út skjalið frá kommununi innan 8 dagar og send tað aftur.
Í 2026 eru hægstu sjúkradagpengar 5.085 DKK um vikuna, ella 137,43 DKK um tíman. Fyri at hava rætt skalt tú vera óarbeiðsførur av egnari sjúku og lúka eina starvstreyt, sum í minsta lagi 240 tímar í teimum seks fullgjørdu mánaðunum áðrenn fyrsta sjúkradagin tín.
Les alt svarið
Freist: Hevur tú boðað frá sjúku men ikki fingið bræv frá kommununi, hevur tú 3 vikur at søkja. Set teg í samband við kommununa um einki bræv kemur innan 10 dagar eftir at lønin tín steðgar.
Gott at vita
Høvuðsstarvstreytin er 240 tímar í teimum 6 fullgjørdu kalendaramánaðunum áðrenn fyrsta sjúkradagin tín, við í minsta lagi 40 tímum í hvørjum av í minsta lagi 5 av teimum mánaðunum. Aðrir vegir eru at hava rætt til arbeiðsleysisstuðul, at vera goldin lærlingur ella at vera í fleksjob.
Fær tú ikki fulla løn meðan tú ert sjúkur, gjaldir arbeiðsgevarin tín sjúkradagpengar fyrstu 30 kalendaradagarnar, um tú varst óbrotið settur har teir 8 vikurnar fyri og arbeiddi í minsta lagi 74 tímar í tí tíðarskeiðinum. Eftir tað gjaldir kommunan.
Heldur arbeiðsgevarin tín fram at gjalda lønina tína, kann hann krevja endurgjald frá kommununi.
Finnur ein lækni at tú bara kanst arbeiða part av tíðini, kanst tú fáa minkaðar stuðlar, men tú skalt vera burturi í minsta lagi 4 tímar um vikuna. Stuðlarnir verða goldnir afturút.
Hvat tú skalt gera
Kanna at tú lýkur eina av starvstreytunum, til dømis við at leggja saman tímar tínar í teimum seinastu seks fullgjørdu mánaðunum.
Tá arbeiðsgevarin tín steðgar at gjalda, bíða eftir brævinum frá kommununi, fyll tað út og send tað aftur.
Kemur einki bræv, set teg í samband við kommununa og søk gjøgnum Mit Sygefravær.
Ert tú ósamdur í hvat arbeiðsgevarin tín boðaði kommununi frá, sig tað til kommununa gjøgnum Mit Sygefravær.
Sjúkradagpengar vara vanliga upp til 22 vikur innan eitt 9 mánaða tíðarskeið. Áðrenn teir enda, hyggur kommunan at málinum tínum og kann leingja teir í ávísum støðum. Kunnu teir ikki verða leingdir og tú framvegis ert óarbeiðsførur, flytur tú til eitt starvsgreiningarskeið (jobafklaringsforløb) upp til tvey ár í senn.
Les alt svarið
Legg til merkis: Tær 22 vikurnar verða rokna innan eitt 9 mánaða tíðarskeið, so fyrri sjúkrafráverð kann verða rokna við. Spyr kommununa tína hvussu mangar vikur tú hevur eftir.
Gott at vita
Kommunan kann leingja sjúkradagpengar, til dømis tá greiningar- ella arbeiðsroyndartiltøk eru í gongd, tá tú fær ella bíðar eftir læknaviðgerð, tá ein lækni hevur mett teg sum álvarsamt ella lívshættisliga sjúkan, ella tá eitt arbeiðsskaðakrav ella ein førtidspension-umsókn er í viðgerð.
Eitt jobafklaringsforløb er eitt einstaklingatilskikkað tiltak at fáa teg aftur í arbeiði ella í útbúgving, til dømis vegleiðing og dygdarbygging, arbeiðsroynd á arbeiðsplássi, eitt starv við lønarstuðli ella ein mentor.
Tað eigur at vera so stutt sum gjørligt og varir í mesta lagi tvey ár í senn, og eitt nýtt kann verða játtað um tú framvegis ert óarbeiðsførur.
Undir tí fær tú tilfeingisskeiðsstuðul (ressourceforløbsydelse), sum borger.dk sigur verður goldin á støði við kontanthjælp óansæð ognir tínar ella inntøkuna hjá felaga tínum.
Hvat tú skalt gera
Halt samband við kommununa og luttak í eftirfylgingarsamrøðum hennara, tí at nokta eftirfylging uttan góða orsøk kann kosta tær stuðulin.
Áðrenn tær 22 vikurnar renna út, spyr kommununa um málið títt hóskar undir eina av leingingargrundunum.
Ert tú ósamdur í eini avgerð, klaga til kommununa innan 4 vikur.
Ja. Arbeiðsgevarin tín skal bjóða tær til eina sjúkrafráverðssamrøðu (sygefraværssamtale) í seinasta lagi fýra vikur eftir fyrsta sjúkradagin tín, fyri at tosa um hvussu og nær tú kanst koma aftur. Tú skalt luttaka, á telefon um sjúka forðar tær í at koma. Gert tú tað ikki, kanst tú missa rættin til sjúkradagpengar til samrøðan er hildin.
Les alt svarið
Freist: Arbeiðsgevarin skal hava sjúkrafráverðssamrøðuna í seinasta lagi fýra vikur eftir fyrsta sjúkradagin tín. Fyri at nýta skipanina um tíðliga eftirfylging skal arbeiðsgevarin biðja um tað innan fyrstu fimm vikurnar.
Gott at vita
Samrøðan kann fata um hvussu og nær tú kanst koma aftur, íroknað minkaðar uppgávur, broyttar uppgávur ella eina smátt og smátt byrjan.
Arbeiðsgevarin tín kann biðja teg fylla út eina mulighedserklæring, eitt skjal har tín egni lækni metir hvat arbeiði tú kanst gera.
Sambært borger.dk burturfellur rættur tín til sjúkradagpengar um tú ikki luttekur, frá degnum fyri tá mistu samrøðuna til hon verður hildin.
Verður vænt at fráverðið títt varir meira enn 8 vikur, kunnu tú ella arbeiðsgevarin biðja kommununa um tíðliga eftirfylging, og tú kanst biðja um eina fastholdelsesplan (fastholdelsesplan).
Hvat tú skalt gera
Svara innbjóðingini og avtal eina tíð, og sig frammanundan um tú bara kanst luttaka á telefon.
Hugsa gjøgnum hvat tú kanst gera, til dømis hvørjar uppgávur, hvussu mangar tímar og hvørjar tilrættingar kundu hjálpt.
Sýnist fráverðið at vara meira enn 8 vikur, bið um eina fastholdelsesplan ella tíðliga eftirfylging.
Ein mulighedserklæring er eitt skjal sum hjálpir tær og arbeiðsgevaranum tínum at finna út hvat arbeiði tú kanst gera meðan tú ert sjúkur. Tú og arbeiðsgevarin fylla út síðu 1 saman, og tín egni heimalækni fyllir út síðu 2 við eini læknafrøðiligari meting. Arbeiðsgevarin tín hevur ikki rætt til sjúkugreining tína, bara til upplýsingar um funktiónsavmarkingar sum eru viðkomandi fyri starvið.
Les alt svarið
Legg til merkis: Arbeiðsgevarin tín hevur ikki rætt til at vita sjúkugreining tína, bara tær funktiónsavmarkingar sum hava týdning fyri starvið títt.
Gott at vita
Arbeiðsgevarin tín kann krevja hana á hvørjum sum er tíðspunkti í einum sjúkrafráverði, eisini einum stuttum, tá tit báðir eru ósikrir í hvat arbeiði er møguligt.
Á síðu 1 skriva tú og arbeiðsgevarin upp tær funktiónir tú ikki kanst gera, tær starvsfunktiónir sum verða ávirkaðar og møguligar framsettar broytingar. Á síðu 2 metir heimalæknin tín um tú kanst byrja arbeiðið aftur heilt ella lutvíst, møguliga við broyttum uppgávum.
Vegleiðingin hjá STAR sigur at arbeiðsgevarin skal dekka kostnaðin fyri váttanina, sum kemur upp á hvussu umfatandi málið er.
Arbeiðsgevarin tín kann krevja at tú luttekur í sjúkrafráverðssamrøðuni, á telefon um sjúka forðar tær í at møta, og rættur tín til sjúkradagpengar kann burturfalla um tú heldur teg burturi.
Hvat tú skalt gera
Møt arbeiðsgevaranum tínum og fyllið út síðu 1 saman.
Tak skjalið til tín egna heimalækna, sum fyllir út síðu 2 og gevur tær tað aftur.
Lat tað útfylta skjalið til arbeiðsgevaran innan tá freistina arbeiðsgevarin setur.
Ja, at vera sjúkur verjir teg ikki í sær sjálvum móti uppsøgn, men reglur eru galdandi. Ein funktionær kann bara verða sagdur upp eftir 120-daga reglunum um tað varð avtalað skrivliga, og kann krevja skaðabót um uppsøgnin ikki er hóskandi grundað. Onnur starvsfólk fylgja sáttmálanum ella sáttmálanum sínum (overenskomst).
Les alt svarið
Legg til merkis: Um tú ert funktionær avger hvørjar reglur eru galdandi: lógin fatar um teg um tú arbeiðir í miðal meira enn 8 tímar um vikuna og fellur undir ein av teimum nevndu bólkunum.
Gott at vita
Uppsøgnin av einum funktionæri skal gevast skrivliga, og tú kanst biðja arbeiðsgevaran siga orsøkina skrivliga (funktionærlógin § 2(7)).
Eftir 120-daga reglunum (§ 5(2)) skal sáttmálin siga tað skrivliga. Arbeiðsgevarin skal hava goldið tær undir sjúku í 120 dagar innan 12 samanhangandi mánaðir og kann so geva 1 mánaðar freist til mánaðarlok, sum skal henda beint eftir teir 120 dagarnar meðan tú framvegis ert sjúkur.
Hevur tú verið settur uttan brot í minsta lagi eitt ár og uppsøgnin ikki er hóskandi grundað í tínum ella fyritøkunnar viðurskiftum, kanst tú krevja skaðabót (§ 2 b).
Hevur tú eitt brek, skal arbeiðsgevarin hava skipað, ella í minsta lagi kannað, um arbeiðið títt kann verða tilrættað áðrenn hann sigur teg upp, og Javnmetingarnevndin kann tilskila skaðabót men kann ikki áleggja at tú verður settur aftur.
Ert tú ikki funktionær, seta sáttmálin tín og møguligur sáttmáli reglurnar um freist og uppsøgn.
Hvat tú skalt gera
Krev uppsøgnina og orsøkina skrivliga.
Kanna um sáttmálin tín hevur eina 120-daga treyt og um tú verður rokna sum funktionær.
Set teg beinanvegin í samband við fakfelag títt ella a-kassan.
Heldur tú at heilsan tín ella eitt brek spældu inn, hygg at eini klagu til Javnmetingarnevndina.
Eftir lógini kanst tú vera burturi tá brádlig sjúka ella skaði hjá barninum tínum ger nærvaru tína heilt neyðuga, men lógin lovar ikki løn. Løn fyri fyrsta sjúkradag barnsins kemur upp á sáttmálan tín, reglurnar á arbeiðsplássinum ella sáttmálan. Uttan slíkan rætt kann arbeiðsgevarin draga løn frá fyri teir dagarnar.
Les alt svarið
Legg til merkis: Gevur einki tær rætt til løn fyri fyrsta sjúkradag barnsins, kann arbeiðsgevarin draga lønina tína frá fyri teir dagarnar tú ert burturi.
Gott at vita
Rætturin kemur frá lógini um rætt starvsfólks til fráverð av serligum familjuávum og fatar eisini um skaðar sum henda í skúlanum ella í barnagarðinum.
Lógin skilmarkar ikki brádliga sjúku, men tað verður vænt at fráverðið er stutt og fatar um fyrsta sjúkradagin til aðrar skipanir kunnu verða gjørdar.
Teir flestu sáttmálarnir hava reglur um fyrsta sjúkradag barnsins. Teir krevja vanliga at barnið er undir 18, býr hjá tær, at tær tørvar at vera heima og at tað hóskar við viðurskiftini á arbeiðsplássinum, og summir geva goldið fráverð í 2 dagar ella meira.
Hava bæði foreldrini rætt til fráverð, kann bara eitt av tykkum vera burturi í sama sjúkutíðarskeiði, og tað er ikki ein sær fyrsti sjúkradagur fyri hvørt foreldur.
Hvat tú skalt gera
Sig arbeiðsgevaranum so tíðliga sum gjørligt, áðrenn vaktin tín byrjar.
Kanna starvssáttmálan tín, staðbundnar reglur á arbeiðsplássinum ella sáttmálan fyri at síggja um dagurin er goldin.
Spyr arbeiðsgevaran ella fakfelagið um tú ert ósikkur í hvat er galdandi fyri teg.
Klaga til kommununa innan 4 vikur. Kommunan skal meta avgerð sína aftur innan 4 vikur eftir at hon fekk klaguna tína. Heldur hon avgerðini, verður málið títt sent víðari automatiskt til Ankestyrelsen (tjóðarklagunevndina), sum síðani hyggur at tí. Tú skalt ikki senda eina nýggja klagu.
Les alt svarið
Freist: Tú skalt klaga til kommununa innan 4 vikur, og kommunan skal meta aftur innan 4 vikur eftir at hon fekk klaguna tína.
Gott at vita
Ert tú ósamdur í upplýsingunum arbeiðsgevarin gav um sjúkrafráverðið títt, kanst tú siga tað til kommununa gjøgnum Mit Sygefravær.
Tú kanst missa rættin til sjúkradagpengar um tú noktar at málið títt verður víst til kliniska funktión økisins, viljandi seinkar heilsubøtina tína, noktar eftirfylging frá kommununi uttan góða orsøk, ella ikki boðar frá ella skjalprógvar sjúkrafráverðið títt.
Tú kanst nokta ávísar læknaviðgerðir tú ikki kennir teg trygga við, sum operatión, deprimeringarlyf ella ECT, uttan at missa stuðulin. Hetta er bara galdandi fyri læknaviðgerð, ikki fyri fysioterapi ella samrøður við ein psykolog.
Hvat tú skalt gera
Les avgerðina vandaliga og legg merki til dagfestingina tú fekk hana.
Send klaguna tína til kommununa, greið út hví tú ert ósamdur og legg øll læknaskjøl við.
Bíða eftir nýggju metingini hjá kommununi, sum eigur at koma innan 4 vikur.
Heldur hon avgerð síni, fer málið til Ankestyrelsen, so halt sambandsupplýsingarnar tínar dagførdar.
Verður tú sjúkur áðrenn frítíðin tín byrjar, kanst tú seta hana út. Verður tú sjúkur undir henni, kanst tú fáa íbótarfrítíð (erstatningsferie), men ikki fyri fyrstu 5 sjúkradagarnar um tú varst settur alt frítíðarárið. Boða frá sjúku so skjótt sum gjørligt og fá eitt læknaprógv sum fatar um alla sjúkuna frá fyrsta degi.
Les alt svarið
Freist: Boða frá sjúku so skjótt sum gjørligt. Útsett frítíð ella íbótarfrítíð kann verða tikin frá 1. september til 31. desember næsta ár.
Gott at vita
Ert tú sjúkur áðrenn frítíðin tín byrjar, kann arbeiðsgevarin ikki krevja at tú tekur hana. Tú kanst seta hana út innan frítíðartíðarskeiðið, sum gongur frá 1. september til 31. desember næsta ár.
Læknaprógvið (lægeerklæring) skal fata um sjúkuna tína frá fyrsta sjúkradegi, og tú gjaldir fyri tað sjálvur, eisini í útlandinum.
Ert tú settur alt frítíðarárið, kunnu fyrstu 5 sjúkradagarnir undir frítíðini ikki verða íbøttir. Við stuttari starvstíð verður talið minkað í mun til longdina á starvinum.
Tá tú verður frískur undir frítíðini, sig arbeiðsgevaranum beinanvegin og sig um tú vilt halda fram við restini av henni. Tú hevur ikki rætt til at taka íbótarfrítíðina beinanvegin, so avtal hana við arbeiðsgevaran tá tú ert aftur.
Heldur tú frítíð tína meðan tú ert sjúkur, fær tú ikki sjúkradagpengar fyri hana.
Hvat tú skalt gera
Boða frá sjúku so skjótt sum gjørligt, og er arbeiðsplássið lokað, varðveit prógv fyri royndini tíni at seta teg í samband við tað, sum eitt teldubrøv.
Fá eitt læknaprógv sum fatar um sjúkuna tína frá fyrsta sjúkradegi.
Sig arbeiðsgevaranum beinanvegin tá tú verður frískur og um tú vilt halda fram við frítíð tíni.
Avtal dagfestingarnar fyri møguliga íbótarfrítíð tá tú ert aftur á arbeiði.
Tala fyrst við tillitsmannin ella fakfelag títt. Tey kunnu samráðast fyri teg og flyta mál til tey arbeiðsrættarligu stovnarnar. Fyri ótryggar ella ampaligar arbeiðstreytir kanst tú seta teg í samband við Donsku arbeiðsumhvørvisstýrið, og fyri mismun við Javnmetingarnevndina.
Les alt svarið
Freist: Handla tíðliga. Mangar starvskrøv hava stuttar freistir.
Gott at vita
Fakfeløg kunnu samráðast við arbeiðsgevaran og, um neyðugt, flyta ósemjur eftir sáttmálum víðari til fakliga skilsrætt ella Arbeiðsrættin.
Ert tú ikki í einum fakfelag, kunnu ein advokatur ella vanligu rættirnir vera vegurin. Ein rættarhjálparstova kann geva tær eina fyrstu vegleiðing.
Hav skrivliga skráseting: dagfestingar, hvat varð sagt, hvør var til staðar, og avrit av boðsendingum.
Krøv eru tíðaravmarkað, so bíða ikki.
Hvat tú skalt gera
Skriva niður hvað hevur hent og varðveit boðsendingar og skjøl.
Set teg í samband við tillitsmannin ella fakfelag títt.
Fyri trupulleikar við arbeiðsumhvørvinum, set teg í samband við Arbeiðsumhvørvisstýrið. Fyri mismun, set teg í samband við Javnmetingarnevndina.
Hevur tú ikki fakfelag, fá fría vegleiðing frá eini rættarhjálparstovu.
Sambært Arbejdstilsynet er krenking (krænkelser) hvørt tiltak tú upplivir sum óhugaligt, niðrandi, fíggindaligt, hóttandi ella smáligt, og tað er uppliving tín, ikki ætlanin hjá hinum, sum avger. Arbeiðsgevarin tín skal forða fyri at starvsfólk verða sjúk ella skaðað av tí. Tú kanst taka tað upp við leiðsluna, ein trygdar- ella tillitsmann, ella kundamiðstøðina hjá Arbejdstilsynet.
Les alt svarið
Legg til merkis: Krenking knýtt at, til dømis, etniskum uppruna, trúarbrøgdum, kynsligari áttan, aldri ella breki kann eisini vera ólógligur mismunur eftir lógini um mismun á arbeiðsmarknaðinum.
Gott at vita
Dømi eru at smáa niður arbeiðið hjá einum, at halda tey uttanfyri, at halda upplýsingar aftur og likamligt vald. Krenking kann vera virkin ella óvirkin, munnlig, skrivlig ella likamlig.
Arbeiðsgevarin tín eigur at gera greitt at krenking ikki verður góðtikin, seta skrivligar leiðreglur, áseta hvør ger hvat, taka fráboðanir í álvara og fylgja upp við eini óvildarligari kanning sum eisini hyggur at undirliggjandi orsøkum á arbeiðsplássinum.
Tú kanst venda tær til leiðsluna, tín arbejdsmiljørepræsentant ella tillidsrepræsentant, starvsfelagar og fakfelag títt. Kundamiðstøðin hjá Arbejdstilsynet (70 12 12 88, mánadag til hósdag 8-15, fríggjadag 8-14) gevur vegleiðing um ávís mál og um reglurnar.
Angist, svøvntrupulleikar ella skomm eru vanligar afturvirkanir, og tað er í lagi at siga nei og at leita stuðul, eisini tá persónurin sum er við hevur vald yvir tær.
Hvat tú skalt gera
Skriva niður hvað hendi, við dagfestingum, støðum og vitnum, og varðveit boðsendingar.
Tak tað upp skrivliga við leiðaran tín ella við trygdar- ella tillitsmannin tín.
Set teg í samband við fakfelag títt fyri vegleiðing um støðu tína.
Hendir einki, ring til Arbejdstilsynet fyri vegleiðing.
Ja. Hvør sum er kann klaga til Arbejdstilsynet (Donsku arbeiðsumhvørvisstýrið) um hann hevur illgruna um at eitt arbeiðspláss brýtur arbeiðsumhvørvisreglurnar. Tú kanst klaga í loyndum, og so nevnir Arbejdstilsynet ikki klaguna undir einum eftirliti, ella við samtykki frá tær, og so ert tú ikki navnleysur.
Les alt svarið
Legg til merkis: Ein klaga førir ikki altíð til eitt eftirlit, og Arbejdstilsynet sigur tær ikki automatiskt um hon gjørdi tað.
Gott at vita
Ein loyndarklaga verður gjørd við loyndarskjalinum ella við at ringja 70 12 12 88, og Arbejdstilsynet hevur tagnarskyldu um hana.
Gevur tú samtykki, kann Arbejdstilsynet upplýsa at tú klagaði, hvat tað viðvíkur og at eitt eftirlit byggir á hana. Bara tú kanst geva tað samtykki, og tað kann hjálpa Arbejdstilsynet at skjalprógva eitt brot.
Ein klaga førir ikki altíð til eitt eftirlit. Arbejdstilsynet ger eina einstaka meting og kemur vanliga um tað metir at vandi er brádligur.
Vísir eitt eftirlit trupulleikar, avger Arbejdstilsynet at fyritøkan skal loysa teir. Tær verður ikki automatiskt sagt hvað hendi, men tú kanst biðja um innlit í málið (aktindsigt).
Hvat tú skalt gera
Avger um tú vilt klaga í loyndum ella við samtykki frá tær.
Savna tað grundleggjandi: navn og bústað fyritøkunnar, slagið av trupulleikanum, hvussu mong fólk eru rakt, nær tað byrjaði, og um arbeiðsumhvørvisfelagsskapurin hevur verið við.
Send skjalið inn ella ring til Arbejdstilsynet á 70 12 12 88 (mánadag til hósdag 8-15, fríggjadag 8-14).
Vilt tú vita úrslitið, bið um innlit í málsskjølini.
Arbeiðsgevarin tín skal ansa eftir at starvsfólk ikki verða sjúk av einum ringum sálarligum arbeiðsumhvørvi. Leiðslan er ábyrgdar, men arbeiðið verður deilt við starvsfólkini: trupulleikar verða kortlagdir, ein virkisætlan verður gjørd, ábyrgdir verða lagdar og úrslitini verða fylgd upp. Ert tú sjúkrameldaður við stressi, eigur arbeiðsgevarin at kanna um arbeiðstreytirnar hjálptu til.
Les alt svarið
Legg til merkis: Arbejdstilsynet vísir til kunngerðina um tað sálarliga arbeiðsumhvørvið (BEK nr. 605 av 29. juni 2026) fyri tey nærri krøvini, so kanna núverandi tekstin.
Gott at vita
Sambært Arbejdstilsynet kann eitt ringt sálarligt arbeiðsumhvørvi elva til stress og ávirka likamliga og sálarliga heilsu, og varir tað, kann tað føra til sjúku.
Arbeiðsplássið eigur at hava eitt skipað tiltak á fleiri stigum og fylgja tí upp. Tá trupulleikar eru, eiga leiðsla og starvsfólk at kortleggja teir, gera eina virkisætlan, deila ábyrgd, fylgja upp og meta.
Hevur tú verið burturi við stressi, eigur arbeiðsgevarin at kanna um viðurskiftini á arbeiðnum hjálptu til og at taka hond um tey, bæði fyri teg og fyri starvsfelagar tínar.
Tá tú kemur aftur, kunnu uppgávur verða tilrættaðar eftir tí tú smátt og smátt klárar, leiðarin tín eigur at taka samband javnan, og tú eigur at hava eitt stilt stað at arbeiða. Stress er ikki eitt tekin um veikleika, og tú eigur at taka tekin í álvara, halda pausu og leita hjálp.
Hvat tú skalt gera
Skriva niður hvørjar arbeiðstreytir seta teg undir trýst og frá nær.
Tak tað upp við leiðaran tín og trygdarmannin tín, helst skrivliga.
Set teg í samband við lækna tín um tú hevur tekin.
Ring til Arbejdstilsynet á 70 12 12 88 fyri vegleiðing um arbeiðsplássið ikki handlar.
Kynslig krenking (seksuel chikane) er hvørt tiltak av kynsligum slagi sum tú upplivir sum óhugaligt, niðrandi, fíggindaligt ella hóttandi, og tað er uppliving tín, ikki ætlanin hjá hinum, sum avger. Arbeiðsgevarin tín skal forða fyri henni og handla eftir hvørjari fráboðan. Tú kanst siga nei, venda tær til ein trygdar- ella tillitsmann, biðja leiðsluna kanna, ella ringja til Arbejdstilsynet.
Les alt svarið
Legg til merkis: Er persónurin sum krenkir teg leiðarin tín, kann ein trygdar- ella tillitsmaður hjálpa tær at taka málið upp við leiðsluna.
Gott at vita
Dømi eru niðrandi atburður grundað á kyn ella kynslig, óynskt viðmerkingar um likam, klæðnað ella lívsmynstur títt, pornografiskt tilfar, óynskt nerting, og trýst um at veita kynsligar tænastur fyri eina frammanføring.
Leiðarar eiga at taka hvørja fráboðan í álvara, kanna óvildarliga við at tosa við tey sum eru við og, um neyðugt, vitni, skjalprógva hendingargongdina og halda strangan tagnarskap.
Tú skalt ikki prógva at atburðurin var ætlaður sum krenking, og tað er í lagi at siga frá markunum tínum. Tað kann vera torført tá persónurin hevur vald, sum ein leiðari, so ein trygdar- ella tillitsmaður kann hjálpa at taka málið upp við leiðsluna.
Krenking sum er óynskt atburður knýttur at einum vardum grundarlagi sum kyn, og sum brýtur virðing tína ella skapar eitt fíggindaligt ella niðrandi umhvørvi, kann eisini vera mismunur sum Javnmetingarnevndin viðgerð.
Hvat tú skalt gera
Kanst tú, sig greitt at atburðurin er óynsktur.
Skriva niður hvað hendi, nær, hvar og hvør sá tað, og varðveit boðsendingar.
Boða leiðaranum tínum frá tí, ella trygdar- ella tillitsmanninum tínum um leiðarin er við.
Set teg í samband við fakfelag títt, ella ring til Arbejdstilsynet á 70 12 12 88 fyri vegleiðing.
Arbeiðsgevarin tín má ikki fara verri við tær vegna kyn, rasu, húðarlit, etniskan uppruna, trúarbrøgd ella átrúnað, politiska hugsan, kynsliga áttan, kynsliga samleika ella frásøgn, kynslig kenniteikn, tjóðligan ella sosialan uppruna, aldur ella brek. Forboðið fatar um setan, starv og uppsøgn, og tú kanst hava rætt til skaðabót (godtgørelse).
Les alt svarið
Legg til merkis: Javnmetingarnevndin avger klagur út frá teimum vardu grundarlagnum sum eru nevnd í mismunarlóggávuni, so greið frá hvørt grundarlag tú heldur er galdandi.
Gott at vita
Lógin um mismun á arbeiðsmarknaðinum fatar um alla starvsgongdina: setan, undir starvinum og uppsøgn, og hæddirnar, og bara hæddirnar, eiga at avgera hvør verður settur ella framd.
Beinleiðis mismunur merkir at verða viðfarin verri enn ein annar í líknandi støðu vegna eitt vart grundarlag. Óbeinleiðis mismunur er ein tilsjóndar neutral regla ella krav, sum eitt málkrav, sum setur ein bólk í óhag uttan at vera sakliga grundað.
Krenking knýtt at einum vardum grundarlagi er eisini forboðin, líkasum mismunandi starvskunngerðir.
Arbeiðsgevarar mugu ikki savna ella nýta upplýsingar um rasu, etniskan uppruna ella trúarbrøgd hjá starvsfólki.
Klagur um mismun á arbeiðsmarknaðinum kunnu verða settar fram fyri Ligebehandlingsnævnet (Javnmetingarnevndina).
Hvat tú skalt gera
Skriva niður hvað hendi, nær, hvør var við og hvussu onnur í líknandi støðu vórðu viðfarin.
Varðveit skjøl sum starvskunngerðina, teldubrøv, uppsagnarbrævið og sáttmálan tín.
Tala við fakfelag títt ella, um tað hóskar, við arbeiðsgevaran tín.
Loysir tað ikki málið, hygg at eini klagu til Javnmetingarnevndina.
Send klaguna tína til Ligebehandlingsnævnet (Javnmetingarnevndina) við netskjalinum ella PDF-skjalinum, og sig hvønn tú klagar um, mismunargrundarlagið og hvað tú vilt. Tað er eingin freist at seta fram, men eitt mál tekur í miðal umleið 12 mánaðir, og nevndin kann bara viðgera tað um fakfelag títt ikki kann taka tað upp.
Les alt svarið
Freist: Tað er eingin freist at seta klaguna fram, men skaðabótarkrøv forðast vanliga eftir 3 ár, ella 5 ár um tey koma av einum starvi, og tú kanst eisini missa eitt krav við at bíða ov leingi.
Gott at vita
Tak við persónsupplýsingar tínar, upplýsingar hjá hinum partinum, eina greining av hví tú heldur at tú varðst mismunaður, grundarlagið og hvað tú vilt. Legg prógv við sum skermmyndir, brøv, tekstboð ella upptøkur, og um tú varðst sagdur upp, sáttmálan tín, uppsagnarbrævið og nýggjastu lønarseðlarnar.
Skrivstovan váttar móttøkuna gjøgnum Digital Post og sendir klaguna tína til hin partin. Tú kanst ikki vera navnleysur, og hvør partur verður vanliga hoyrdur tvær ferðir.
Nevndin avger málið á einum fundi sum ein dómari leiðir. Avgerðin verður send gjøgnum Digital Post og verður almannakunngjørd navnleys á retsinformation.dk.
Kann fakfelag títt flyta málið títt til faglig voldgift ella Arbejdsretten, kann nevndin ikki viðgera tað. Sum limur í fakfelag skalt tú skjalprógva at felagið ikki kann ella ikki vil taka tað upp.
Avgerðin hjá nevndini kann ikki verða kærd til ein annan myndugleika, men tú kanst flyta hana fyri rættirnar.
Hvat tú skalt gera
Kanna fyrst hjá fakfelag tínum um tað kann føra málið títt gjøgnum fakfelagsskipanina.
Fyll út netklaguskjalið ella PDF-skjalið og send tað sum síðan greiðir frá.
Legg prógv tín við sum fílur, ikki sum leinkjur, tí at netsíður kunnu broytast áðrenn ein avgerð verður tikin.
Umboðar onkur teg sum ikki er advokatur, legg eina fullmakt (fuldmagt) við.
Ja. Arbeiðsgevarar skulu seta í verk hóskandi tiltøk, sum tilrættað arbeiðsmynstur, umbýtt uppgávur ella minkaða arbeiðstíð, so ein persónur við breki kann arbeiða. Áðrenn arbeiðsgevarin noktar at seta ella sigur upp ein slíkan persón, skal hann hava skipað, ella í minsta lagi kannað, at tilrætta starvið ella arbeiðsplássið. Skyldan endar har tiltøkini eru ein ósamsvarandi tyngd.
Les alt svarið
Legg til merkis: Um støðan tín verður rokna sum eitt brek verður mett frá máli til máls av Javnmetingarnevndini.
Gott at vita
Ligebehandlingsnævnet metir frá máli til máls um tú hevur eitt brek. Tað sipar til langvarandi avmarkingar frá likamligum, hugsanarligum ella sálarligum skaðum sum saman við ymiskum forðingum forða fullari og virknari luttøku í arbeiðslívinum á javnum treytum.
Tað er eingin skylda at veita arbeiði um tú ikki longur ert føran, hóskandi og til taks til starvið, og arbeiðsgevarin skal vísa at ein ávís tilrætting var ómøgulig ella ein ósamsvarandi tyngd. Almennur stuðul kann broyta tá metingina.
Fyri at føra eitt mál skalt tú vísa á áhaldandi umstøður sum siga at brekið títt spældi inn, tí at verða noktaður eitt starv ella sagdur upp er ikki nóg mikið í sær sjálvum. Prógvbyrðan fer so yvir á arbeiðsgevaran at avsanna tað.
Nevndin kann staðfesta ólógligan mismun og tilskila skaðabót, men hon kann ikki áleggja einum arbeiðsgevara at seta ella seta teg aftur.
Eisini ein persónur sum verður viðfarin verri tí barnið hansara hevur eitt brek, og sum veitir størsta partin av neyðugu umsorganini hjá barninum, kann vera vardur.
Hvat tú skalt gera
Sig arbeiðsgevaranum skrivliga um avmarkingar tínar og legg upp tilrættingar, sum hjálpartól, arbeiðstíð ella uppgávur.
Varðveit avrit av øllum svørum og viðmerkingar frá fundum.
Set teg í samband við fakfelag títt fyri vegleiðing áðrenn tú góðtekur at fara ella ein nýggjan sáttmála.
Heldur tú at tú varðst mismunaður, hygg at eini klagu til Javnmetingarnevndina.
Ósemjur eftir einum overenskomst skulu fyrst loysast innan fakfelagsskipanina, vanliga við fakfelag tínum sum handlar fyri teg: staðbundin samráðing við tillitsmannin, síðani ein miðlingarfundur, síðani fundir millum felagsskapirnar. Ósemjur um tulking kunnu fara til ein faglig voldgiftsret, hvørs avgerð vanliga ikki kann verða kærd.
Les alt svarið
Legg til merkis: Hesi stigini eru galdandi fyri ósemjur eftir einum overenskomst. Fatar eingin sáttmáli um starvið títt, er ein annar vegur galdandi.
Gott at vita
Fyrsta stigið er staðbundin samráðing millum arbeiðsgevaran og tillitsmannin (tillidsrepræsentant).
Ber tað ikki til, kann hvør partur biðja skrivliga um ein miðlingarfund (mæglingsmøde) við eini stuttari greining av ósemjuni. Eru miðlararnir samdir, kunnu teir avgera málið á staðnum.
Ber miðlingin ikki til, fer málið til ein fund millum felagsskapirnar (organisationsmøde). Fyri eitt ásakað brot á sáttmálan er eisini ein felagsfundur (fællesmøde) sum tekur høvuðsfelagsskapirnar við.
Ósemjur um hvussu ein sáttmáli skal tulkast fara til ein faglig voldgiftsret, síðsta stigið í skipanini. Áðrenn skilsrættin skulu partarnir hava hildið ein samráðingarfund og ein miðlingarfund, og ein avgerð kann vanliga ikki verða kærd.
Brot á sáttmálar um løn og arbeiðstreytir kunnu eisini verða flutt fyri Arbejdsretten (Arbeiðsrættin).
Hvat tú skalt gera
Sig tillitsmanninum ella fakfelag tínum so skjótt ósemjan kemur upp.
Gev teimum sáttmálan tín, lønarseðlarnar, sáttmálan og eina skrivliga greining av hvað hendi.
Spyr á hvørjum stigi málið er og hvørt úrslit tú kanst vænta.
Varðveit avrit av øllum brøvum og fundarfrásøgnum.
Arbejdsretten viðgerð brot á sáttmálar og um arbeiðsstríð er lógligt. So vítt gjørligt skal ein ósemja fyrst verða royndi í fakfelagsskipanini. Fyri rættinum eru felagsskapirnir vanliga partarnir, ikki einstøk starvsfólk, og eitt mál byrjar tá eitt klageskrift (klageskrift) verður sent. Eitt rættargjald verður ikki kravt.
Les alt svarið
Legg til merkis: Avgerðirnar hjá Arbejdsretten eru vanliga endaligar, so ansa eftir at málið er væl fyrireikað við fakfelag tínum áðrenn tað verður sett fram.
Gott at vita
Arbejdsretten viðgerð brot á og tulking av høvuðssáttmálum, brot á aðrar sáttmálar um løn og arbeiðstreytir, og um felagsarbeiðsstríð er lógligt.
Áðrenn tey fara í rættin eiga partarnir at royna at loysa ósemjuna í fakfelagsskipanini (arbeiðsrættarlógin § 33), gjøgnum staðbundna samráðing, ein miðlingarfund og fundir millum felagsskapirnar.
Felagsskapirnir eru partarnir eisini tá brotið rakar einstakar limir (§ 13(1)), og ein arbeiðsgevari sum ikki hoyrir til nakran felagsskap kann verða søktur beinleiðis.
Klageskriftið (§ 14) skal siga nøvn og bústaðir partanna, hvað klagarin vil, eina stutta greining av veruleikanum og ein lista yvir prógvini, og eitt avrit skal sendast hinum partinum.
Fyrsti fundurin er vanliga 3-6 vikur eftir at klageskriftið kemur, eitt mál hevur vanliga bara tveir fundir, og avgerðirnar hjá rættinum eru vanliga endaligar.
Hvat tú skalt gera
Spyr fakfelag títt um málið títt kann verða flutt víðari.
Fakfelag títt royner at loysa tað í fakfelagsskipanini við samráðing og miðling.
Ber tað ikki til, letur felagsskapurin eitt klageskrift inn til Arbejdsretten.
Rætturin heldur ein fyrireikandi fund og síðani ein endaligan fund.
Hesi svør greiða almennar reglur í Danmark og hóska ikki endiliga í hvørjum einstøkum máli. Reglur, upphæddir og freistir broytast og koma upp á støðu tína og sáttmála tín. Fyri vegleiðing í tínum egna máli, set teg í samband við eina rættarhjálparstovu, ein advokat ella fakfelag títt.
Hvørt svar byggir á almennar danskar keldur sum borger.dk, retsinformation.dk, Donsku rættirnir og viðkomandi myndugleikar, og leinkjar til tær. Vit geva ikki løgfrøðiliga vegleiðing.
